احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
1005
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
اگر افزايش درجه حرارت تدريجى و طى مدت نسبتا طولانى صورت بگيرد ، معمولا مكانيسمهاى تنظيمكننده حرارت در بدن به همراهى عوامل دفاعى آمادگى يافته و بدن را در مقابل سرماخوردگى حفظ مىسازند . بديهى است كه بدن افراد به اصطلاح آب ديده يا عادت داده شده مىتواند نوسانات شديد درجه حرارت را هم خيلى بهتر از ديگران تحمل كند . به عبارت ديگر قواى دفاعى بدن ، در افراد عادت داده شده خيلى زود و به فوريت آماده دفاع و مبارزه مىشود و اجازه نمىدهد كه تحريكات حاصل از سرما ، مواضع مخصوص در بدن را به نفع عوامل عفونى ، ضعيف و مهيا سازد . در اين صورت ميكروبها و عوامل سرماخوردگى ، نخواهند توانست بر مخاط مجارى تنفسى غلبه يافته و باعث بروز بيمارى سرماخوردگى گردند . بايد بدانيم از نظر تشريحى ، سطح داخلى بينى از يك لايه يا از يك غشاء مخاطى ، حاوى غدد ترشحى پوشيده شده است ، كه دائما موادى از نوع موكوپروتئين ترشح مىنمايد . در عمل اين بافت مخاطى در بينى كه داراى اعصاب بويايى نيز هستند ، علاوه بر تأمين احساس بوهاى مختلف باعث مىگردند كه هواى تنفسى انسان يا هواى دم كه از مجاورت آن عبور مىكند ، قبل از رسيدن به ريهها ، گرم و مرطوب شود . علاوه بر آن ، مواد خارجى موجود در هواى تنفسى شامل ذرات گرد و غبار ، باكترىها و غيره در اين محل متوقف شده و به تدريج همراه با ترشحات مخاطى بينى ، به سمت حلق برده مىشود . لازم به ذكر است كه در ساختمان بافت مخاطى بينى مژكهاى به خصوصى نيز موجود هستند كه حركات موجى و مداوم همين مژكها ، باعث مىگردد ترشحات مخاطى ذكر شده ، همراه با ذرات خارجى به سمت حلق برده شده و در آنجا يا بلعيده شوند و يا اينكه از راه دهان به خارج دفع شوند . چون حركات اين نوع مژكها يكى از مكانيسمهاى دفاعى بدن است ، لذا هرگز نبايد در مصرف داروهايى كه سبب اختلال در حركات آنها مىشوند افراط كرد . مواد روغنى ، بهويژه روغنهاى معدنى و همچنين مصرف بيش از حد داروهاى ضد احتقان يا ضد گرفتگى بينى ، بهطور موضعى ، باعث مىشوند كه حركات طبيعى اين مژكها مختل شود . بهطور كلى تحريك اعصاب پاراسمپاتيك ، باعث پرخونى و انبساط موىرگهاى مخاطى بينى شده و در نتيجه باعث تنگ شدن و گرفتگى مجارى بينى و مشكل شدن عمل تنفس مىشود . لازم به ذكر است كه نشانىهاى سرماخوردگى كم و بيش با نشانىهاى آنژين و يا گلودرد استوپتوكوكى ، آنفلوانزا ، آلرژى يا حساسيت زياد ، نسبت به گردهى گياهان و ذرات مواد مختلف و سرخك ( قبل از ظاهر شدن دانههاى سرخ در پوست ) شبيه هستند . در سرماخوردگى ، نشانىهايى كه ممكن است جلب توجه كند عبارتند از : احساس كسالت ( بىحالى ، بىاشتهايى و كمقوتى ) . آبريزى از بينى احتقان يا گرفتگى بينى ، گلودرد و يا خشكى گلو ، افزايش ترشحات در قسمت عقب بينى يا افزايش ترشحات بينى كه وارد حلق شده و باعث تحريك و التهاب نسوج مجاور مىشوند ، سردرد ، سرفه ، عطسه ، دردهاى عضلات و احساس تب ، سوزش چشمها و التهاب حنجره كه باعث گرفتگى صدا مىشود . علت گرفتگى بينى و افزايش ترشحات آن موىرگهاى موجود در غشاء مخاط بينى ، در اثر سرماخوردگى و يا احتمالا در اثر بعضى ديگر از بيمارىها و يا به علت تحريك عصب پاراسمپاتيك ، منبسط يا متورم مىشوند . انبساط يا حجيم شدن موىرگها نيز ، سبب جمع شدن خون در غشاء مخاطى بينى مىشود به حدى كه غشاء مخاطى بينى ، كه موىرگهاى آن پر از خون شدهاند متورم شده و سبب